Jeszcze parę lat wcześniej zaburzenie to występowało bardzo rzadko. Jednak obecnie można zauważyć wyraźną tendencję wzrostową. We współczesnej kulturze stawia się na indywidualizm, dążenie do celu i samodoskonalenie. Dlatego też środowisko to sprzyja rozwojowi narcyzmu.

Narcyzm w literaturze na przestrzeni lat był opisywany w różny sposób. Powtarzającym się w definicjach elementem stała się przesadna wrażliwość na krytykę, której osoba narcystyczna nie jest w stanie przyjąć. Postrzega siebie wyższościowo, podkreślając swoje talenty i umiejętności. Osoba narcystyczna nie uważa się za człowieka „pospolitego”. Jest przekonana o swojej wyjątkowości i nieomylności. Każdy człowiek powinien w jakimś stopniu posiadać zdrowy narcyzm objawiający się poczuciem własnej wartości i realnym docenieniem własnych działań i zdolności. Z drugiej strony zaburzone ocenianie własnej wartości charakteryzuje się postrzeganiem swojej osoby w kategorii omnipotencji, oczekiwaniem na ciągłe docenianie i szacunek. Osoba z osobowością narcystyczną najchętniej chciałaby przebywać tylko w towarzystwie „uzdolnionych”, z wyższych sfer społecznych, ponieważ przy nich może pielęgnować swoje poczucie wyjątkowości.

W kryteriach diagnostycznych tego zaburzenia można dostrzec również brak empatii oraz niezauważanie potrzeb i uczuć innych osób. Co więcej, dla osoby z osobowością narcystyczną ludzie mają być tylko elementem w osiągnięciu własnego celu. Pojawia się wyzyskiwanie nastawione na zdobycie tego, czego narcyz pragnie. W codziennym życiu odbiór innych jest mocno zniekształcony. Osoba narcystyczna jest zawistna w stosunku do ludzi, zazdrości im ich sukcesów. Jednak ostatecznie, tę cechę dostrzega w osobach ją otaczających. Potrafi zachowywać się arogancko i przyjmować postawę odtrącającą.

Jest wiele publikacji, w których autorzy zastanawiają się nad przyczynami takiego zaburzenia osobowości. W zależności od podejścia istnieją różne stanowiska. Najczęściej osobowość narcystyczna jest skutkiem niestabilnej relacji z najbliższym opiekunem. Symington uważał, że jest to „odwrócenie od dawcy życia i zwrócenie do własnego self”, które spowodowane zostało nieprawidłową relacją emocjonalną dziecka z matką. Rodzic odrzucający, a następnie okazujący miłość staje się obiektem, który nie zapewnia poczucia bezpieczeństwa. Dziecko wciąż boryka się z poczuciem lęku. Niestabilność relacji z matką, która jest jedną z najważniejszych w życiu każdego człowieka, może zatem stać się przyczyną do wystąpienia w przyszłości rozwoju narcystycznych zaburzeń osobowości.

Narcystyczne zaburzenie osobowości – jest zaburzeniem, nad którym w procesie terapii można pracować. Jednak nie jest to łatwe. Najczęściej takie osoby same nie zgłaszają się do gabinetu, ponieważ nie widzą własnego problemu. Jeżeli uda im się pojawić się u psychoterapeuty, następuje proces podważania kompetencji specjalisty. W sytuacji, gdy osobowość narcystyczna trafi na swojej drodze na cierpliwego i dobrego specjalistę, istnieje możliwość, że nastąpi zmiana zachowania. Taka zmiana może pomóc pacjentowi żyć z innymi ludźmi i nawiązywać zdrowe relacje.

Aleksandra Grobelska

Patron

Bibliografia:

1. Gbyl A., Seredyńska A. “Osobowość narcystyczna jako znak czasów?”, Kraków 2018.pdf

2. Szczukiewicz P., Narcyzm w diagnozie i terapii psychologicznej, 2018, pdf